Udało się! Sebastian Szubski z kolejnym rekordem Guinnessa na koncie. W piątek, 18 lipca zakończył z sukcesem wyzwanie opłynięcia Wielkiej Brytanii. Pokonując dystans 2992 km w 36 dni 6 godzin i 20 minut, pobił dotychczasowe osiągnięcie. Był to miesiąc nie tylko walki z wodą, samotnością i własnym organizmem, ale też z wyzwaniami, jakie stawiała przed nim choroba afektywna dwubiegunowa, z którą zmaga się od wielu lat. W piątek po raz kolejny pokazał, że może sięgać po marzenia i bić kolejne rekordy mimo przeciwności. Dzisiaj wyjaśniamy, dlaczego życie z ChAD jest trudniejsze i jakie wyzwania stawia przed pacjentami.
W dalszej części artykułu:
- Wyjaśnienie: Czym jest choroba afektywna dwubiegunowa?
- Niczym rollercoaster: Z czym mierzą się osoby z chorobą afektywną dwubiegunową?
- Nie widać, a płynę: Czym jest wspólny projekt Fundacji Nie Widać Po Mnie i Sebastiana Szubskiego?
Wyjaśnienie: Czym jest choroba afektywna dwubiegunowa?
W dużym uproszczeniu choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) jest jednym z zaburzeń nastroju, w którym epizody maniakalne lub hipomaniakalne przeplatają się z epizodami depresyjnymi. Co ważne, nie muszą one występować naprzemiennie, a w przypadku hipomanii objawy są łagodne, co znacząco utrudnia diagnostykę.
Najczęściej jako pierwsze pojawiają się objawy charakterystyczne dla depresji. To właśnie w tym kierunku początkowo prowadzona jest diagnostyka i proces terapeutyczny. Dopiero po wystąpieniu pierwszego epizodu manii lub hipomanii podejmowana jest rediagnoza, a to często zdarza się dopiero po kilku latach. Szacuje się, że opóźnienie właściwego rozpoznania choroby afektywnej dwubiegunowej wynosi średnio 5-8 lat.
Ile osób zmaga się z ChAD?
Według Światowej Organizacji Zdrowia zaburzenie nastroju dotyka ok. 0,53% populacji, czyli ok. 40 mln osób. [1]
Tymczasem raport z badań przeprowadzonych w aż 11 krajach i opublikowany w 2011 r. wskazuje, że współczynnik ten sięga nawet 2,4% [2].
Jednak bardziej zastanawiający jest fakt, że w ciągu ostatnich trzech dekad zapadalność na ChAD zwiększyła się o blisko 60% [3]
Niczym rollercoaster: Z czym mierzą się osoby z chorobą afektywną dwubiegunową?
Dlaczego Sebastianowi Szubskiemu mogło być trudniej osiągnąć sukces z ChAD niż innym?
Choroba afektywna dwubiegunowa jest niczym rollercoaster.
Raz mozolnie pod górę, gdy nie ma siły piąć się dalej, gdy każdy krok to nadludzki wysiłek.
Innym razem to pęd w dół bez trzymanki, bez hamulca, w morzu euforii, ale też frustracji, wzmożonej irytacji, czasem agresji i przekonania o własnej nieomylności. W takim stanie łatwo się zatracić, popełnić błędy, źle ocenić sytuację, co na pełnym morzu może nieść poważne konsekwencje.
Życie z ChAD to nie huśtawka emocji. To przeskakiwanie z jednych, skrajnych nastrojów w inne, a brak stabilizacji nie tylko jest męczący. Jest przede wszystkim destrukcyjny.
Epizod depresyjny w ChAD
W tym okresie u pacjentów występują wszystkie, charakterystyczne objawy dla depresji jednobiegunowej, czyli spadek, a właściwie utrata energii, apatia, przygnębienie, smutek. To także anhedonia, czyli utrata umiejętności odczuwania przyjemności, nawet z rzeczy, które do tej pory cieszyły – z hobby, miłości, pasji.
W depresji pacjenci często sygnalizują obniżone poczucie własnej wartości. Charakterystyczny jest także znaczny wzrost poczucia winy, zwłaszcza w obliczu błędnych i ryzykownych decyzji podejmowanych w okresie manii lub hipomanii.
Pojawiają się myśli, a także zachowania samobójcze.
W przypadku osób z ChAD epizody depresyjne są najczęściej dłuższe niż okresy manii i hipomanii. U kobiet mają też zazwyczaj ostrzejszy przebieg.
Mania
Mania to okres znacznego wzrostu nastroju charakteryzujący się nadmierną energią, ogromnym pobudzeniem (także psychoruchowym), euforią, która często jest nieadekwatna do rzeczywistości. Pacjenci w epizodzie manii mają też często mylne wyobrażenie o swoich możliwościach, czują się wręcz niepokonani.
Życie w epizodzie manii nie jest to wieczna i niekończąca się radość. To także destrukcyjne i ryzykowne zachowania, takie jak zaciąganie pożyczek, sięganie po używki, jazda samochodem pod ich wpływem czy przypadkowe kontakty seksualne wywołane także zwiększonym libido.
Euforii i uczuciu wszechmocy towarzyszy też często irytacja, frustracja, które niejednokrotnie przeradzają się w agresję zarówno słowną, jak i fizyczną, Pacjent może reagować złością, krzykiem na każdą próbę wyjaśnienia i stonowania jego zachowania, co mocno destabilizuje relacje w związku, a także na polu zawodowym i towarzyskim.
Hipomania
Objawy są podobne do stanu manii, jednak występują w znacznie łagodniejszej formie. Pacjent odczuwa wówczas przypływ energii i wzrost kreatywności. Potrafi działać na wielu polach, nadrabia zaległości w pracy czy w kontaktach towarzyskich. Jest żywiołowy, wszędzie obecny. Często pacjenci określają ten stan jako pożądany, zwłaszcza jeśli poprzedzał go epizod depresyjny.
W rzeczywistości jednak życie w ciągłej radości, w natężeniu jednej emocji jest uciążliwe, psychicznie obciążające. W dłuższej perspektywie jest także niszczące.
Ta niestabilność emocjonalna o destrukcyjnym działaniu sprawia, że osiągnięcie sukcesu z ChAD zarówno na polu sportowym, jak i zawodowym czy towarzyskim jest trudne.
Jednak Sebastian Szubski udowadnia codziennie, że nie jest to niemożliwe. Właściwe leczenie, koncentracja uwagi na własnych stanach emocjonalnych, znalezienie punktu zaczepienia w życiu i też odpowiednia, wspierająca postawa otoczenia pozwalają zdobywać szczyty.
Nie widać, a płynę: Czym jest wspólny projekt Fundacji Nie Widać Po Mnie i Sebastiana Szubskiego?
Pobicie rekordu Guinnessa przez Sebastiana Szubskiego było częścią naszej wspólnej akcji: „Nie widać, a płynę”. Zwracaliśmy w niej uwagę na wyzwania, z jakimi mierzą się osoby z zaburzeniami nastroju, a w szczególności z diagnozą choroby afektywnej dwubiegunowej. W ramach projektu stworzyliśmy osobną stronę, na której czeka na Was:
〰️ bezpłatny ebook — przewodnik, w którym znajdziecie podstawowe informacje o ChAD – źródłach, objawach, problemach w diagnostyce i leczeniu zaburzenia itp.
〰️ inspirujący wywiad z Sebastianem Szubskim
〰️ materiały edukacyjne poruszające temat ChAD
W ramach projektu prowadziliśmy również zbiórkę pieniędzy. Przeznaczymy je na pomoc i psychoedukację w zakresie zwiększania świadomości o chorobie afektywnej dwubiegunowej. Łącznie zebraliśmy blisko 5000 zł.
Wszystkim darczyńcom dziękujemy!💙
Źródła
[1] Bipolar disorder [2] Merikangas KR, Jin R, He JP, Kessler RC, Lee S, Sampson NA, Viana MC, Andrade LH, Hu C, Karam EG, Ladea, M, Medina-Mora ME, Ono Y, Posada-Villa J, Sagar R, Wells, JE, Zarkov Z. Rozpowszechnienie i korelaty zaburzenia ze spektrum choroby afektywnej dwubiegunowej w światowej inicjatywie badania zdrowia psychicznego, Psychiatria Arch Gen. 2011 marca; 68(3):241-51. DOI: 10.1001/ archgenpsychiatry.2011.12. PMID: 21383262; PMCID: PMC3486639[3] Oliva V, Fico G, De Prisco M, Gonda X, Rosa AR, Vieta E. Zaburzenia afektywne dwubiegunowe: aktualizacja krytycznych aspektów. Lancet Reg Health Eur. 2024 29 listopada;48:101135. DOI: 10.1016/j.lanepe.2024.101135.nPMID: 39811787; PMCID: PMC11732062.
