Rola rodziców jako opiekunów, stróżów, wzorców i drogowskazów zaczyna się wraz z pierwszym oddechem dziecka. Ich funkcja jest kluczowa nie tylko w pierwszych etapach, gdy są oni najważniejszymi istotami w życiu małego człowieka. Nie przestaje być równie istotna w okresie dorastania – kiedy to, mimo buntu i uczucia niezrozumienia, nastolatek w szczególności potrzebuje ich wsparcia. Do pełnienia tych funkcji potrzebna jest wiedza i kompetencje. Jednak nikt się z nimi nie rodzi, ale na szczęście można je nabyć. Fundacja Nie Widać Po Mnie rusza z realizacją zadania “Emocje w Rodzinie 2” w ramach programu: „Ochrona i promocja zdrowia psychicznego dotycząca psychoedukacji dzieci i młodzieży”
W dalszej części artykułu
- Rola rodziców i opiekunów
- Efekty silnych, zdrowych relacji w rodzinie
- O programie Emocje w Rodzinie 2
Rola rodziców i opiekunów
Rodzice w pierwszej kolejności zaspokajają najważniejsze potrzeby dziecka. Z jednej strony są one czysto fizyczne, takie jak jedzenie i picie, z drugiej jednak prowadzą do czegoś głębszego – do tworzenia wzajemnej bliskości, wspólnoty, a przede wszystkim ważnego poczucia bezpieczeństwa. Już po narodzinach dziecko rozpoznaje głosy najbliższych, a kolejne tygodnie budują zaufanie do nich. To niezwykle ważny etap dla późniejszej odporności psychicznej.
Rodzice i opiekunowie to też pierwsi nauczyciele. Zachęcają i motywują do stawiania pierwszych kroków, wypowiadania pierwszych głosek, słów, jedzenia za pomocą sztućców. Jednak to, co kluczowe, pokazują schematy zachowania i relacji w rodzinie, które później będą naśladować przez całe swoje życie. Rodzice wyposażeni w odpowiednią wiedzę mogą nauczyć dzieci szacunku do siebie i innych, zdrowych interakcji, asertywności i empatii. Jednak nieprzygotowani i krytykujący mogą wzbudzić w dziecku niskie poczucie własnej wartości, niepewność i lęk przed przyszłością.
Rodzice grają też ważną rolę przewodników po emocjach i powinni dostarczać konstruktywnych narzędzi do radzenia sobie z nimi. Ich zadaniem jest uświadamianie dzieciom, że nie ma złych uczuć, są tylko te trudniejsze. Ich rolą jest nie chronić przed nimi, ale zapewniać wsparcie, gdy się one pojawiają. To podstawa zaufania w kryzysach rozwojowych, które są naturalne u każdego dziecka.
Efekty silnych, zdrowych relacji w rodzinie
Budowanie relacji to proces. Nikt tego nie umie intuicyjnie. Jednak wiedzę i umiejętności w tym zakresie można nabyć. To one dają później nastolatkom zaplecze w postaci asertywnej postawy i odporności psychicznej (rezyliencji), które pozwalają zmniejszyć ryzyko wystąpienia kryzysów i zaburzeń psychicznych, w tym uzależnień, lęków, fobii i depresji.
Warto wspomnieć, że zgodnie z najpopularniejszym obecnie modelem biopsychospołecznym elementy środowiskowe, w tym takie jak nieodpowiednie, toksyczne relacje z rodzicami, brak wsparcia emocjonalnego w domu stanowią ważny czynnik ryzyka wystąpienia zaburzeń (chociaż oczywiście nie jedyny).
Dane są zatrważające. Niektóre szacunki mówią, że na depresję może cierpieć 20% nastolatków i nawet 1-2% kilkulatków. Zdarzenia suicydalne utrzymują się na na wysokim poziomie, a zgodnie z danymi Komendy Głównej Policji w 2024 r. próby samobójcze podjęły 2054 osoby poniżej 19 roku życia, a 127 zakończyło się śmiercią. Co więcej, próby samobójcze podejmują też dzieci w grupie wiekowej 7-12 lat.
Uzależnienia to kolejny problem współczesnych młodych. Zjawisko to jest o tyle niepokojące, że lista jego źródeł stale się powiększa. Obok alkoholu, papierosów i e-papierosów młodzi ludzie nałogowo sięgają również po leki uspokajające lub pobudzające, dopalacze i substancje psychoaktywne o silnym i błyskawicznym działaniu uzależniającym.
Osobnym problemem jest też nałogowe wykonywanie czynności, a w odniesieniu do młodych ludzi najczęściej wymienia się uzależnienie od Internetu, mediów społecznościowych, gier wideo i online, telefonu oraz hazardu.
W sieci młodzież narażona jest na szereg zagrożeń, takich jak treści pornograficzne, które niedostosowane są do odbioru na ich etapie rozwoju psychicznego i emocjonalnego. Problemem jest też cyberprzemoc – zjawisko coraz powszechniejsze, przed którym młodzi ludzie nie umieją się bronić.
Jednak gdy relacje z rodzicem będą silne, przyjdą prosić o wsparcie i pomoc, jeśli ich zasoby nie pozwolą im samodzielnie radzić sobie z wyzwaniami.
O programie Emocje w Rodzinie 2
Emocje w Rodzinie to program, który uczy, jak rozumieć dziecko na różnym etapie rozwoju, jak być dla niego wsparciem, jego sprzymierzeńcem, nauczycielem i opiekunem.
Program skierowany jest do rodziców dzieci w wieku 3-18 lat zamieszkałych na terenie województwa mazowieckiego. Będą oni mieli możliwość wziąć udział w warsztatach stacjonarnych oraz warsztatach online z udziałem psychologów, pedagogów i psychoterapeutów z doświadczeniem w pracy z dziećmi oraz młodzieżą. Zapisy prowadzone będą za pośrednictwem dyrektorów placówek edukacyjnych. Można zgłaszać się też indywidualnie poprzez formularze dostępne na stronie internetowej projektu
(LINK DO STRONY).
Specjaliści Fundacji Nie Widać Po Mnie przygotują również materiały edukacyjne w formie ebooków, a na naszych kanałach streamingowych pojawią się podcasty – rozmowy ze specjalistami zdrowia psychicznego.
Ważnym punktem będzie też numer SOS dla rodziców z problemami z dziećmi i nastolatkami.
Wszystkie materiały będą bezpłatne. Zatem zachęcamy do śledzenia mediów społecznościowych oraz naszej strony internetowej.
Program realizowany jest od 10 czerwca 2025 r. I trwać będzie do 30 listopada 2026 r.
Zadanie dofinansowane ze środków z budżetu Województwa Mazowieckiego.
