Depresja u mężczyzn jest diagnozowana zdecydowanie rzadziej niż u kobiet. Jednak przy obecnym stanie wiedzy mylne jest już stwierdzenie, że dysproporcje w zachorowalności są tak duże, jak pokazują to statystyki. Mężczyźni nie tyle rzadziej chorują na depresję, co rzadziej szukają pomocy. Ponadto zaburzenie często przybiera u nich formę odbiegająca od klasycznej. Co więc powinno niepokoić? Kiedy i gdzie szukać pomocy i jak wygląda leczenie depresji u mężczyzn?
W dalszej części artykułu znajdziesz odpowiedzi na pytania:
Klasycznie kontra wyjątkowo: Czym różnią się objawy depresji u mężczyzn od tych uznanych za standardowe?
Depresję postrzegamy jako zaburzenie nastroju objawiające się jego spadkiem, przygnębieniem, smutkiem, utratą energii i brakiem zdolności do odczuwania przyjemności (tzw. anhedonia). Ważne jest, że te objawy muszą utrzymywać się u danej osoby nieprzerwanie przez minimum 14 dni, aby podjąć diagnostykę w kierunku zaburzenia.
W popkulturze wyraz “chandra” oznaczający chwilowy zły nastrój, zniechęcenie i brak energii głęboko zakorzenił w nas obraz depresji, chociaż są to dwa zupełnie różne pojęcia.
Ten utarty stereotyp utrudnia nam dostrzeżenie “odstępstw”, które występują w każdej jednostce chorobowej. Także w zaburzeniach. Tymczasem właśnie u mężczyzn z depresją są one wyjątkowo częste.
Męska depresja: co powinno niepokoić?
W przypadku mężczyzn pojawia się — zamiast smutku i przygnębienia — rozdrażnienie i irytacja. Często dochodzi do zachowań agresywnych — mężczyźni w depresji są bardziej skłonni do uczestniczenia, a nawet prowokowania bójek i konfliktowych sytuacji.
Agresja słowna, a czasem również i fizyczna, znacznie utrudnia im wykonywanie obowiązków, rodzi problemy w pracy i szereg konsekwencji — bywa także , że prawnych. Natomiast na płaszczyźnie prywatnej prowadzi do rozluźnienia więzi rodzinnych, eskalacji konfliktów ze współmałżonką/partnerką, a także na linii rodzic-dziecko. Te w szczególności trudno jest później odbudować.
Mężczyźni w depresji mają też tendencję do zachowań typu acting out, czyli niekontrolowanych reakcji, których celem jest rozładowanie nagromadzonych, trudnych emocji. Zazwyczaj jest to proces destrukcyjny lub autodestrukcyjny. Poza wspomnianymi atakami agresji może być to również samookaleczenie i zachowania ryzykowne, takie jak szybka jazda samochodem w szczególności pod wpływem alkoholu.
Co więcej, u kobiet aż 2-krotnie częściej depresji towarzyszyły charakterystyczne dolegliwości somatyczne, co też może ułatwiać diagnozę w ich przypadku. U mężczyzn pojawiają się one rzadko. Natomiast widoczna jest znaczna i szybka redukcja masy ciała, która u kobiet niemal nie występuje. Dotyczy to w szczególności epizodów nawracających.
Mężczyźni w depresji też szukają różnych form samopomocy, zazwyczaj niekonstruktywnych. Sięgają po używki — zarówno substancje psychoaktywne, takie jak alkohol, papierosy, konopie indyjskie, jak i czynności, takie jak gry online, sieci społecznościowe, hazard czy też nadmiernie poświęcają czas obowiązkom zawodowym. Dlatego depresji u mężczyzn niejednokrotnie towarzyszą uzależnienia, w tym też uzależnienia behawioralne, takie jak pracoholizm.
Te objawy wynikają częściowo z faktu, że mężczyźni rzadziej niż kobiety przyglądają się i definiują swoje emocje. Mówił o tym prof. dr hab. n. medycznych Piotr Gałecki w materiale programu „Pytanie na śniadanie”
Zachęcamy do obejrzenia 3-minutowego filmu
Trudniej im zrozumieć, co się dzieje. Konsekwencją jest rozwój depresji do momentu, gdy osiągnie ona stan głęboki, często prowadząc do zdarzeń suicydalnych.
Męska depresja w systemie: Gdzie szukać pomocy?
W materiale: “Męska depresja — dlaczego mężczyźni w depresji nie szukają pomocy specjalisty” szeroko pisaliśmy o barierach i hamulcach — tych indywidualnych i kulturowych.
Jednym z nich jest także niewiedza o tym, gdzie szukać pomocy i jak poruszać się po systemie opieki psychiatrycznej.
Przybliżamy dzisiaj ten temat.
W tym miejscu warto zaznaczyć, że hospitalizacja jest ostatecznością stosowaną zazwyczaj w przypadkach, gdy istnieje realne zagrożenie dla zdrowia lub życia pacjenta lub jego najbliższych. Obawa przed nią jest jednym z istotnych hamulców powstrzymujących przed szukaniem pomocy.
Obecnie podstawą systemu opieki zdrowotnej są Centra Zdrowia Psychicznego, które powstawały w Polsce w ramach programu pilotażowego od 2018 r. Do CZP można zgłosić się bez skierowania od lekarza ogólnego, co jest znacznym ułatwieniem i skróceniem ścieżki dostępu. Do punktu zgłoszeniowo-koordynacyjnego (PZK) w centrum można przyjść bez wcześniejszego umawiania wizyty. Główne zadania PZK to udzielanie informacji o zasadach działania CZP, przeprowadzenie wstępnej oceny potrzeb zdrowotnych oraz uzgodnienie wstępnego planu pomocy. W przypadkach pilnych pomoc musi być udzielona w ciągu 72 godzin od zgłoszenia. Są to sytuacje, w których u pacjenta pojawiają się zamiary samobójcze oraz objawy psychotyczne.
W centrum można uzyskać wsparcie w formie:
➡️ ambulatoryjnej, która obejmuje regularne konsultacje stacjonarne z psychologiem, psychoterapeutą lub/i lekarzem psychiatrą,
➡️ dziennej, która jest intensywniejszą formą pomocy, polegającą na terapii kilka godzin dziennie.
➡️ leczenia środowiskowego — Zespoły Leczenia Środowiskowego odwiedzają w domach pacjentów z diagnozą poważnego zaburzenia, którzy jednak nie wymagają hospitalizacji.
Listę i lokalizacje CZP znajdziesz, m.in. na naszej stronie internetowej:
Psychologiczna pierwsza pomoc — Fundacja Nie Widać Po Mnie
Hospitalizacja w całodobowych specjalistycznych placówkach medycznych jest ostatecznością.
Poza NFZ istnieje też możliwość leczenia zaburzenia w prywatnych gabinetach lekarzy psychiatrów i/lub psychoterapeutów. Wymaga to nakładów finansowych, jednak też umożliwia rozpoczęcie terapii wcześniej niż w przypadku konsultacji w ramach środków publicznych.
Samoświadomość i kontrola
Już przy pierwszych objawach kryzysu psychicznego czy emocjonalnego warto skorzystać z numerów alarmowych, gdzie można porozmawiać z dyżurującym specjalistą zdrowia psychicznego. Dostępne numery telefonów:
☎️ 800 70 2222 – całodobowa linia wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego
☎️ 22 594 91 00 Antydepresyjny telefon zaufania, (czynny w środy i czwartki 17:00-19:00)
☎️ 22 398 77 99 Telefon informacyjny Fundacji NWPM, dla dorosłych w kryzysie psychicznym.
W przypadku długo utrzymującego się spadku nastroju polecamy też wypełnić test przesiewowy, który pozwoli dokonać wstępnej samooceny zdrowia psychicznego pod kątem epizodu depresyjnego. Ankiety dostępne są w Internecie. Jednym z nich jest “Kwestionariusz zdrowia pacjenta -9 (PHQ -9)”
Pamiętaj jednak, że nie jest to ostateczne narzędzie diagnostyczne. Jednak może stanowić istotną wskazówkę i punkt odniesienia dla Ciebie, ale przede wszystkim dla lekarza. Po wypełnieniu poszukaj pomocy specjalisty, który za pomocą rozbudowanych narzędzi postawi właściwą diagnozę i — jeśli to konieczne — zaplanuje przebieg procesu terapeutycznego.
Wielopłaszczyznowa terapia: Jak wygląda leczenie depresji u mężczyzn?
Narzędzia wykorzystywane w terapii zależą od wielu czynników, w tym od intensywności objawów i stopnia ryzyka wystąpienia zdarzeń suicydalnych. Przy niskim nasileniu niejednokrotnie wystarcza sama psychoterapia. Jednak stosuje się zazwyczaj kompilację kilku z dostępnych narzędzi. Należą do nich:
- farmakoterapia
- psychoterapia indywidualna
- terapia grupowa
- arteterapia polegająca na włączeniu elementów wyrazu artystycznego, takich jak rysunek, śpiew, taniec, muzyka.
Leczenie pierwszego epizodu przebiega najczęściej dwuetapowo. Pierwszy z nich (podstawowy) trwa ok. 3 miesięcy i jego celem jest osiągnięcie poprawy stanu zdrowia pacjenta. Drugi, tzw. podtrzymujący, polega na przyjmowaniu leków antydepresyjnych przez 6-9 miesięcy. Przy właściwym ich dobraniu oraz przy współpracy z pacjentem możliwa jest częściowa lub nawet całkowita remisja objawów. W przypadku depresji u mężczyzn statystyki są zbliżone do kobiet — w ok. 25-30% przypadków depresja zostaje wyleczona.
Fundacja Nie Widać Po Mnie zwrócona w kierunku mężczyzn
W Fundacji Nie Widać Po Mnie od wielu lat prowadzimy działania psychoedukacyjne w zakresie objawów, źródeł depresji u mężczyzn, a także konsekwencji braku szybkiej diagnozy i opóźnionego wdrożenia procesu terapeutycznego.
W 2025 r. wraz z SięPomaga.pl prowadzimy zbiórkę, a zgromadzone pieniądze przeznaczymy na dodatkowe działania w kierunku mężczyczyzn, w tym m.in. uruchomienie numeru alarmowego dla dorosłych mężczyzn w kryzysie.
Zachęcamy do wspierania akcji: #niewidaćpomnie – razem dla mężczyzn w kryzysie psychicznym! – zbiórka charytatywna | Siepomaga.pl
Nawiązaliśmy ścisłą współpracę z Danielem Stochajem, który oblicza depresji zna z własnego doświadczenia. Wspólnie w materiałach pokazujemy, że z zaburzeniem trzeba i należy walczyć, i – co ważniejsze – można je pokonać. Daniel jest tego przykładem. Może być więc inspiracją i źródłem nadziei dla tych, którzy właśnie przez nią przechodzą i dla rodzin, które czekają na wyzdrowienie najbliższego.
Wkrótce ruszamy też w drogę z Szymonem Makuchem, wytrawnym biegaczem, który tym razem zamierza pokonać ponad 700 km. Podczas biegu wspólnie zbierać będziemy fundusze na pomoc mężczyznom w kryzysie i epizodzie depresyjnym. Szczegóły już wkrótce.
Źródła:
- Monika E. Talarowska, Ewa Gromniak-Haniecka, Józefina Rawska, Piotr Gałecki, Depresja mężczyzny – przyczyny, objawy, diagnoza, DOI: https://doi.org/10.5114/nan.2018.81250
- Kahl KG, Utanir F, Schweiger U i wsp. Reduced muscle mass in middle-aged depressed patients is associated with male gender and chronicity. Prog Neuropsychophar macol Biol Psychiatry 2017; 76: 58-64.
- Silverstein B. Gender differences in the prevalence of so matic versus pure depression: replication. Am J Psychiatry 2002; 159: 1051-1052.
- Jerzy Samochowiec, Dominika Dudek, Jolanta Kucharska-Mazur, Sławomir Murawiec, Joanna Rymaszewska, Wiesław Jerzy Cubała, Janusz Heitzman, Agata Szulc, Małgorzata Bała, Piotr Gałecki, Leczenie farmakologiczne epizodu depresji i zaburzeń depresyjnych nawracających – wytyczne Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i Konsultanta Krajowego ds. Psychiatrii Dorosłych, DOI: https://doi.org/10.12740/PP/OnlineFirst/132496
