Zadanie: Dbanie o zdrowie psychiczne osób neuroróżnorodnych, przez wsparcie służb medycznych i mundurowych
Szacunki wskazują, że w Polsce mieszka ok. 0,4 mln osób w różnym spektrum neuroróżnorodności. Liczba ta może być jednak jeszcze większa, wiele bowiem osób żyje bez diagnozy. Neuroróżnorodność to inny sposób patrzenia na rzeczywistość, odbierania bodźców, analizowania sytuacji i zachowań, a przede wszystkim model komunikacji odbiegający od tego, który rozumiemy jako typowy. To rodzi nieporozumienia komunikacyjne z osobami neurotypowymi, które w sytuacjach zagrożenia mogą nieść ze sobą szereg konsekwencji. Dlatego tak ważne jest przygotowanie służb mundurowych i medycznych do interakcji z osobami z neuroróżnorodnością i dopasowywania interwencji do ich potrzeb.
W dalszej części artykułu:
- czym jest neuroróżnorodność
- wyzwania w komunikacji z osobami neuroróżnorodnymi
- realizacja zadania: Dbanie o zdrowie psychiczne osób neuroróżnorodnyc przez wsparcie służb medycznych i mundurowych
Czym jest neuroróżnorodność?
Pojęcie to pojawiło się “publicznie” po raz pierwszy w artykule autorstwa Harley’a Blume’a z 1998 r. Jednak przypisywane jest ono australijskiej socjolożce Judy Singer, która stworzyła go na potrzeby pracy dyplomowej, negując w niej źródła autyzmu jako uszkodzenie wywołane zachowaniem i postępowaniem matki w ciąży i w pierwszych latach życia dziecka.
Badaczka wykazała, że neuroróżnorodność nie jest uszkodzeniem mózgu, ale innym jego funkcjonowaniem – odbiegającym od narzuconych, typowych norm społecznych w szczególności w takich obszarach życia, jak komunikacja i integracja społeczna, zdolności kognitywne, utrzymywanie uwagi, zdolności zapamiętywania i uczenia się.
Najważniejsze w pojęciu jest zwrócenie uwagi na odmienność postrzegania rzeczywistości, zachowań i reakcji bez patologizowania. To negacja wcześniejszego postrzegania ich jako osób o obniżonych zdolnościach intelektualnych i słabszych umiejętnościach kognitywnych.
Początkowo pojęcie “neruroróżnorodności” odnosiło się jedynie do spektrum autyzmu. Obecnie uległo znacznemu rozszerzeniu i obejmuje, m.in. osoby:
- w spektrum autyzmu
- z zespołem Aspergera
- z zespołem Tourette’a
- z ADHD
- z dyspraksją
- z dysleksją, dyskalkulią itp.
Wątpliwości budzi natomiast włączenie do tej grupy osób z zaburzeniami nastroju i osobowości, takimi jak choroba afektywna dwubiegunowa, depresja, schizofrenia itp.
Wyzwania w komunikacji z osobami neuroróżnorodnymi
Osoby neuroróżnorodne inaczej reagują na bodźce i komunikują się z otoczeniem niż osoby neurotypowe. Jednak stopień zróżnicowania i modele wchodzenia w interakcje są inne nie tylko w poszczególnych grupach, ale też bywają odmienne dla jednostek. Osoby w spektrum autyzmu czasami nawiązują kontakt wzrokowy, a z zespołem Aspergera potrafią wyuczyć się niuansów językowych, co ułatwia im rozumienie kontekstów sytuacyjnych. Osoby z ADHD chociaż mogą odczuwać ogromną ochotę mówić szybko z pełną, wzmożoną gestykulacją czy przerywać innym, jednak w drodze ćwiczeń potrafią nad tym panować.
Z pewnością jednak komunikacja wymaga zrozumienia przynajmniej podstawowych różnic, takich jak unikanie kontaktu wzrokowego i dotyku przez osoby z autyzmem, konieczność mówienia zdaniami prostymi czy zachęcania do odpowiedzi.
Tymczasem nadal jako neurotypowi niewiele wiemy o tym, jak wspierać osoby neuroróżnorodne, co prowadzi do ich izolacji społecznej, samotności, wycofania, a także braku możliwości rozwoju i wykorzystania pełnego potencjału możliwości. Warto wspomnieć, że zaledwie 2-4% osób w spektrum autyzmu jest czynna zawodowo.
Komunikacja w sytuacjach zagrożenia
Świadomy wybór formy komunikacji jest szczególnie ważny w sytuacjach zagrożenia. Wówczas nadmierna ilość bodźców z zewnątrz, wyraźne napięcie emocjonalne w otoczeniu mogą prowadzić do poczucia zagubienia osoby neuroróżnorodnej, co skutkuje niejednokrotnie jej wycofaniem i całkowitym przerwaniem kontaktu. Konsekwencją utrudnionej interwencji może być trwały uszczerbek na zdrowiu a nawet utrata życia.
Dlatego kluczowe dla pełnej ochrony i wsparcia osób neuroróżnorodnych jest zwiększenie i przygotowanie przedstawicieli służb medycznych i mundurowych do interwencji i komunikacji z osobami neuroróżnorodnymi. Interwencje kryzysowe nie pozostawiają bowiem pola na błędy.
Realizacja zadania: Dbanie o zdrowie psychiczne osób neuroróżnorodnych przez wsparcie służb medycznych i mundurowych
Fundacja Nie Widać Po Mnie rusza z realizacją zadania: Dbanie o zdrowie psychiczne osób neuroróżnorodnych przez wsparcie służb medycznych i mundurowych.
Cele, które chcemy osiągnąć to:
- zwiększenie świadomości kadry medycznej i pracowników mundurowych w zakresie specyfiki neuroróżnorodności, wyzwań w komunikacji i sposobów na dopasowanie przekazu do odbioru przez osoby neuroatypowe;
- ułatwienie interwencji w sytuacjach, w których zaangażowane są osoby neuroróżnorodne;
- potencjalne zwiększenie skuteczności interwencji w takich wydarzeniach i zmniejszenie ryzyka niepowodzenia;
- wsparcie i zwiększenie bezpieczeństwa osób neuroróżnorodnych.
Głównym narzędziem realizacji celów są 2-godzinne warsztaty prowadzone przez specjalistów z doświadczeniem w pracy z osobami neuroAtypowymi oraz w realizacji tego typu programów. Warsztaty podzielone są na dwie części – teoretyczną oraz praktyczną, gdzie uczestnicy będą wzmacniać swoje umiejętności komunikacji i interwencji z osobami neuroróżnorodnymi. Przewidujemy przeprowadzenie 15-tu takich spotkań bezpośrednio w instytucjach lub w siedzibie Fundacji Nie Widać Po Mnie.
Warsztaty są bezpłatne dla kadry medycznej i służb mundurowych z regionu województwa mazowieckiego.
Uczestnicy otrzymają od nas również:
- poradnik: „Jak rozpoznać i wspierać osobę neuroróżnorodną – przewodnik dla medyków i funkcjonariuszy”
- checklisty interwencyjne
- dostęp do krótkich filmów instruktażowych dotyczących postępowania i komunikacji z osobami neuroróżnorodnymi
Więcej o projekcie: Jak pomóc osobom neuroróżnorodnym w sytuacji zagrożenia 🧬
Zapisz się na szkolenie.
Zadanie finansowane ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego w ramach Budżetu Obywatelskiego Mazowsza
