Program: “Czuj(ni) – Psychoedukacja w zakresie rozpoznawania i przeciwdziałania skutkom uzależnień”
Uzależnienie dzieci i młodzieży to dzisiaj poważne i pilne wyzwanie dla sektora zdrowia publicznego. Chociaż zgodnie z systematycznie zbieranymi danymi w kolejnych edycjach raportów ESPAD od lat 90. utrzymuje się tendencja spadkowa spożycia alkoholu, który stanowi najchętniej wybieraną używkę przez młodych, to na horyzoncie pojawiły się i ciągle pojawiają się zupełnie nowe zagrożenia.
Obok legalnych substancji psychoaktywnych (alkohol, papierosy, e-papierosy) na liście chętnie wybieranych środków znajdują się też różnego rodzaju łatwo dostępne leki nasenne, pobudzające, przeciwbólowe. Młodzież sięga też po nielegalne substancje, takie jak marihuana, haszysz, kokaina czy heroina. Ogromnym zagrożeniem są też dzisiaj natomiast dopalacze, obecnie określane jako nowe substancje psychoaktywne (NPS). NPS to produkty zawierające w składzie jedną lub więcej substancji psychoaktywnych. Największym problemem w ich przypadku jest dynamicznie zmieniający się skład i trudności toksykologiczne wynikające z braku danych o dawce toksycznej, interakcjach etc.
Dzieci i młodzież coraz częściej uzależnia się też od czynności. Uzależnienia behawioralne związane są obecnie najczęściej z nowymi technologiami, takimi jak Internet, media społecznościowe, gry online i wideo, hazard w sieci (zarówno ten jawny, jak i ukryty). Ryzyko w ich przypadku zwiększa duża akceptacja społeczna. Żyjemy dzisiaj w dwóch światach – tym rzeczywistym i tym wirtualnym. Już my – dorośli – korzystamy z dobrodziejstw technologii w pracy i w domu – w celach organizacyjnych, edukacyjnych, ale też rozrywkowych. W ten sposób często nie widzimy problemu, jakim jest nadmierne przeniesienie życia w sferę online. Szczególnie dla młodych ludzi. Niekontrolowane i nieodpowiednie korzystanie z sieci niesie ze sobą poważne konsekwencje tak dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego, pogłębiając izolację, samotność dzieci i nastolatków oraz zwiększając ryzyko zaburzeń typu lęki i depresja.
Uzależnienie dzieci i młodzieży to nie tylko problem rodziny jako jednostki organizacyjnej. To także wyzwanie dla systemu zdrowia publicznego i też szeroko rozumianego środowiska edukacyjnego, w którym to właśnie najczęściej przebywają dzieci i nastolatkowie. To w szkole istnieje największa szansa na wychwycenie pierwszych objawów uzależnienia poprzez analizę zachowania ucznia, zmian w jego postawie i relacjach, postępów w nauce itp. Nie bez znaczenia pozostaje również rola kadry medycznej, w tym w szczególności lekarzy POZ, którzy, posiadając wiedzę o typowych i nietypowych objawach nałogów, mogą skutecznie reagować już nie tylko w chwilach zagrożenia zdrowia i życia.
Wszystkie te instytucje mają też ważne zadanie w zakresie profilaktyki uzależnień dzieci i młodzieży. To psychoedukacja zwiększająca poziom wiedzy i świadomości młodych ludzi i ich rodzin jest podwaliną prewencji i ochrony przed pułapką nałogów – uzależnień zarówno od substancji psychoaktywnych, jak i od czynności.
Współpraca międzyresortowa jest kluczowym elementem zapewniającym zintegrowane i spójne działania psychoedukacyjne, diagnostyczne i terapeutyczne. Skoordynowanie zadań pozwala na lepsze dopasowanie ich do potrzeb dzieci i młodzieży oraz pełne wykorzystanie potencjału wsparcia systemowego, co może przynieść wymierne korzyści w postaci zwiększenia skuteczności praktyk profilaktycznych oraz skrócenia czasu reakcji i szybszego wdrożenia właściwych kroków w sytuacji zaistnienia problemu. Współpraca międzyresortowa pozwala też na sprawną wymianę informacji i zapobiega powtarzalności działań.
Fundacja Nie Widać Po Mnie przygotowała ebook dla pedagogów, psychologów, pracowników socjalnych i lekarzy POZ – czyli wszystkich, którzy na co dzień mają kontakt z młodzieżą, a tym samym wykazują realny wpływ na kształtowanie ich postaw i zwiększenie poziomu świadomych wyborów i decyzji.
Z materiału dowiesz się m.in. o:
➡️ obowiązkach placówek edukacyjnych w zakresie profilaktyki uzależnień dzieci i młodzieży oraz reakcji w sytuacji zaistnienia zagrożenia problemem;
➡️ narzędziach, jakimi dysponują pedagodzy, psycholodzy i pracownicy opieki społecznej w profilaktyce uzależnień dzieci i młodzieży, wychwytywania i określania czynników ryzyka oraz interwencji w chwilach kryzysu;
➡️ uprawnieniach lekarza POZ w przypadku zauważenia i leczenia uzależnienia dziecka lub nastolatka;
➡️ nowych trendach profilaktycznych stosowanych w systemie oświatowym;
➡️ testach przesiewowych dostępnych w Internecie i powszechnie stosowanych w zakresie wstępnego wykrycia ewentualnego problemu;
➡️ formach pomocy dzieciom i nastolatkom uzależnionym od substancji i/lub czynności;
➡️ miejscach, gdzie tę pomoc można znaleźć.
Materiał jest bezpłatny. Powstał w ramach realizacji projektu “Czuj(ni) – psychoedukacja w zakresie rozpoznawania i przeciwdziałania skutkom uzależnień”.
Zadanie dofinansowane ze środków z budżetu Województwa Mazowieckiego.
