Sprawozdanie końcowe z realizacji projektu: “Czuj(ni) - Psychoedukacja w zakresie rozpoznawania i przeciwdziałania skutkom uzależnień”

Wprowadzenie

Uzależnienia dzieci i młodzieży to dzisiaj jedno z priorytetowych wyzwań sektora zdrowia publicznego. Według najnowszego raportu ESPAD z 2024 r., obejmującego dwie grupy uczniów 15-16-latków i 17-18-latków nadal najchętniej wybieraną używką jest alkohol. Chociaż raz sięgnęło po niego 72,9% uczniów z młodszej grupy i aż 91,3% uczniów z starszej grupy. Wydaje się, że młodzież po papierosy sięga rzadziej. Do palenia przynajmniej raz w życiu przyznało się 38,6% nastolatków z młodszych klas szkół ponadpodstawowych i kolejne 56,1% uczniów ze starszej, badanej grupy. NIestety aż 11% dzieci poniżej 13 roku życia miało po raz pierwszy kontakt z wyrobami nikotynowymi. Dużym zagrożeniem są e-papierosy popularyzowane jako środki mniej szkodliwe od klasycznych wyrobów i przez to jeszcze bardziej dostępne dla młodzieży, mimo zakazów prawnych.

Wśród legalnych substancji psychoaktywnych, po które sięga młodzież znajdują się również środki nasenne, przeciwbólowe czy przeciwkaszlowe, które w odpowiednich dawkach lub w odpowiednim połączeniu mają silne działanie odurzające.

Rośnie też rynek nielegalnych substancji psychoaktywnych, a obok takich środków jak marihuana, kokaina, heroina, do obiegu trafiają też dopalacze, w których znajdują się co najmniej dwie substancje psychoaktywne, zazwyczaj pochodzenia syntetycznego. Największe zagrożenie w ich przypadku wynika z braku właściwego obrazu toksykologicznego, co utrudnia wdrożenie natychmiastowej pomocy, skutkiem czego znacząco rośnie ryzyko trwałych uszczerbków na zdrowiu lub nawet śmierci.

Wśród nowych źródeł nałogów znajdują się też zachowania. Problem jest o tyle duży, że nadal uzależnienia behawioralne są trywializowane i deprecjonowane, a akceptacja społeczna niekontrolowanego korzystania z nowych technologii, smartphonów, Internetu, social mediów – wciąż jest bardzo duża. Zgodnie z najnowszym raportem NASTOLATKI będącego wynikiem ogólnopolskiego badania NASK, które objęło ponad 3600 dzieci i nastolatków, średni czas korzystania z internetu wynosił rok temu 5 godzin, co, uwzględniając zajęcia szkolne, oznacza, że dzieci niemal cały wolny czas spędzają w sieci. Aż 36% respondentów przyznało, że ma duży lub bardzo duży problem z rozstaniem się ze smartphonem, co wskazuje na wysoki współczynnika FOMO.

Walka z uzależnieniem tak naprawdę zaczyna się od profilaktyki, od edukacji o ich źródłach, przebiegu i zagrożeniach. To nie może być temat tabu. To też nie może być kwestia jedynie rodzinna. Aby skutecznie przeciwdziałać eskalacji zjawiska, a także uważnie obserwować dzieci i młodzież, co pozwoli na szybką interwencję w chwilach zagrożenia, konieczna jest współpraca wielowymiarowa, wielopłaszczyznowa i międzysektorowa. Jest ona kluczowym elementem zapewniającym zintegrowane i spójne działania psychoedukacyjne, diagnostyczne i terapeutyczne. Skoordynowanie zadań między resortami pozwala na lepsze dopasowanie ich do potrzeb dzieci i młodzieży oraz pełne wykorzystanie potencjału wsparcia systemowego, co może przynieść wymierne korzyści w postaci zwiększenia skuteczności praktyk profilaktycznych oraz skrócenia czasu reakcji i szybszego wdrożenia właściwych kroków w sytuacji zaistnienia problemu. Zwiększa to szanse na powodzenie terapii oraz zminimalizowanie niepożądanych skutków zdrowotnych przyjmowania substancji psychoaktywnych czy nałogowego, kompulsywnego wykonywania czynności.

Współpraca międzyresortowa pozwala też na sprawną wymianę informacji i zapobiega powtarzalności działań. Ma to znaczenie nie tylko dla dzieci i nastolatków, ale także dla całego systemu. Pozwala na pełne wykorzystanie możliwości i zasobów na poszczególnym etapie kształcenia i opieki nad młodym człowiekiem, a to gwarantuje lepsze wykorzystanie środków finansowych przeznaczony na cele zdrowotne i profilaktyczne.

Zdrowie młodych ludzi jest wartością najwyższą. To od nas, dorosłych, zależy jak o nie zadbamy nie tylko w kontekście leczenia, ale przede wszystkim zwiększania świadomości dzieci i nastolatków na temat właściwych nawyków, kompetencji i umiejętności społecznych, sposobów radzenia sobie ze stresem, rozpoznawania i kontroli emocji. Skuteczna profilaktyka wymaga wieloskładnikowych, skoordynowanych strategii (programy szkolne, rodzinne, środowiskowe) zamiast pojedynczych, okazjonalnych działań.

To czujność i wiedza dorosłych są kluczowe dla szybkiej reakcji, co zmniejsza ryzyko poważnych konsekwencji zdrowotnym. Co więcej, to właśnie oni mogą stać się źródłem wiedzy, która jest ważnym elementem profilaktyki zdrowia dzieci i młodzieży..

Program “Czuj(ni)” – Psychoedukacja w zakresie rozpoznawania i przeciwdziałania skutkom uzależnień realizowany w ramach „Edukacja zdrowotna dla kadry medycznej, psychologów, kadry pedagogicznej, pracowników ośrodków pomocy społecznej, obejmujące zagadnienia profilaktyki i wczesnego rozpoznawania uzależnień wśród dzieci i młodzieży oraz zapobiegania skutkom zdrowotnym wynikającym z uzależnień” zachęcał do wspólnego działania kadry pedagogicznej, psychologicznej, medycznej ze szczególnym naciskiem na lekarzy i pielęgniarki środowiskowe oraz pracowników socjalnych – dorosłych, którzy wspólnie z rodzicami i opiekunami prawnymi tworzą otoczenie dzieci i młodzieży i mają realny wpływ na ich rozwój oraz kształtowanie właściwych postaw i zdrowych zachowań.

Cele programu

Nadrzędnym celem było zwiększenie świadomości i wiedzy u osób pracujących z dziećmi i młodzieżą w zakresie zagrożeń, wczesnych objawów, następstw i leczenia uzależnień od substancji psychoaktywnych oraz uzależnień behawioralnych.

Cele szczegółowe:

⏩ Opracowanie materiałów edukacyjnych w formie ebooków dla każdej grupy docelowej (4 ebooki)

⏩ Przygotowanie materiałów edukacyjnych w formie podcastów (4)

⏩ Zapewnienie dostępności do materiałów

⏩ Zwiększenie wiedzy uczestników na temat uzależnień, symptomów uzależnienia, sposobach leczenia i przeciwdziałania o minimum 50%

Realizacja programu

Realizacja wyznaczonych zadań podzielona została na dwa etapy. Pierwszy obejmował okres od 24 września 2024 r. do 31 grudnia 2025 r. W tym czasie zgodnie z harmonogramem Fundacja Nie Widać Po Mnie jako realizator zadania:

⏩ opracowała konspekty i scenariusze podcastów (do 30.10.2025 r.)

⏩ przygotowała oprawę graficzną dedykowaną projektowi w tym materiałów, takich jak: wzór grafiki do aktualności na stronę www, zakładkę dedykowaną projektowi, wzór grafik na social media – Facebook oraz Instagram, wzór prezentacji oraz wzór graficzny ebooków

⏩ opracowała merytorycznie 2 ebooki

⏩ nagrała 4 podcasty

Natomiast w drugim etapie realizacji projektu, tj. w okresie 01.01.2025 – 15.12.2025 r. wdrożona następujące działania i aktywności:

⏩ specjaliści Fundacji Nie Widać Po Mnie opracowali kolejne dwa ebooki oraz jeden ebook dodatkowy dla przekazania jak najszerszego spektrum zjawiska uzależnień dzieci i młodzieży

⏩ materiały edukacyjne w formie ebooków zostały zostały opublikowane w sposób dający szeroki, nieograniczony dostęp

⏩ zamieszczono na kanale Spotify na profilu Fundacji NIe Widać Po Mnie serię przygotowanych wcześniej podcastów

⏩ przeprowadzono 4 webinary skierowane do wszystkich grup docelowych

⏩ zintensyfikowano działania promocyjne projektu

Wszystkie działania przeprowadzono zgodnie z harmonogramem ujętym w zgłoszeniu ofertowym.

Podcasty

Zgodnie z harmonogramem podcasty zostały nagrane w 2024 r. Opracowanie techniczne oraz publikacja nastąpiła zgodnie z założeniami w 2025 r. Prowadzącym podcasty był Jakub Dróżdż, psycholog z wieloletnim doświadczeniem w pracy z dziećmi i młodzieżą. Jego gościem był Mikołaj Zmełty, psycholog w trakcie specjalizacji z psychologii klinicznej, terapeuta poznawczo-behawioralny, terapeuta CBT, koordynator oddziału dziecięcego rehabilitacji dla dzieci i młodzieży w Cieszynie

⏩ Jak i od czego uzależniają się dzieci i nastolatkowie?

W rozmowie specjaliści wskazują na najważniejsze źródła uzależnień, opierając się na najnowszych danych statystycznych. Poruszają kwestię zarówno uzależnień od substancji psychoaktywnych, jak i od czynności, jako nowej formie nałogów dotykających szczególnie dzieci i nastolatków, związanych w szczególności z nowymi technologiami.

Link na Spotify:

https://open.spotify.com/episode/1aB6huLwKrcUqCPx3t2L3K?si=0b038524468c4b90

Link na stronę internetową Fundacji Nie Widać Po Mnie: Jak i od czego uzależniają się dzieci i nastolatkowie

⏩ Jak pomóc, gdy dziecko jest uzależnione?

Podcast opisuje rolę szkoły – kadry pedagogicznej i psychologicznej w rozpoznawaniu i reakcji w przypadku podejrzenia wystąpienia uzależnienia dziecka lub nastolatka zarówno od substancji psychoaktywnych, jak i od zachowań. Specjalista przybliża narzędzia, jakimi dysponują placówki do wczesnego wykrywania ryzyka wystąpienia nałogu, takie jak testy przesiewowe PUM i PUN czy test na uzależnienie od internetu Kimberly Young i jego polska edycję. W rozmowie poruszali też kwestie interwencji w zakresie pomocy pedagoga lub psychologa szkolnego, roli poradni psychologiczno-pedagogicznych i Centrum Zdrowia Psychicznego jako pierwszego poziomu referencyjnego.

Specjaliści mówi też o ważnej kwestii, jaką jest rozmowa kadry psychologicznej z uczniami szczególnie w sytuacji, gdy w szkole pojawi się problem z narkotykami lub jeden z ich rówieśników zmaga się z takim problemem. Podkreślali, że to pozwala na sprawne zarządzanie komunikacją i sytuacją kryzysową w placówce i minimalizację ryzyka rozpowszechniania fałszywych informacji, a także zmniejszenie prawdopodobieństwa przekształcenia używek w modę w danym środowisku rówieśniczym.

Link na Spotify:

https://open.spotify.com/episode/10Nsq1EBLIs2U5MfF9gCzz?si=eW5vX-3aTFy4bb6dA8uRFQ

Link na stronę internetową Fundacji Nie Widać Po Mnie: Jak pomóc, gdy dziecko jest uzależnioneWysłuchaj podcastu: Jak pomóc, gdy dziecko jest uzależnione?” – Fundacja Nie Widać Po Mnie

⏩ Kiedy pojawia się problem?

W tym odcinku serii podcastów Jakub Dróżdż i jego gość, Mikołaj Zmełty tłumaczyli, jak odróżnić objawy uzależnienia od buntu nastolatka i charakterystycznej w tym czasie chęci do łamania zasad dorosłych, w tym do eksperymentowania z substancjami psychoaktywnymi. Mówili także, jakie powinny być reakcje w szczególności kadry pedagogicznej, która ma więcej wiedzy i zasobów niż rodzice do wychwycenia niepokojących sygnałów świadczących o możliwości zaistnienia problemu nałogu.

Link na Spotify:

https://open.spotify.com/episode/2cF9g8e8Q759LwEaoO8yhB?si=Poo5kFqeTTqI6ek_QoiVNA

Link na stronę internetową Fundacji Nie Widać Po Mnie: Kiedy pojawia się problem z uzależnieniem nastolatka – Fundacja Nie Widać Po Mnie

⏩ Komunikacja i profilaktyka

W ostatnim odcinku z serii podcastów realizowanych w ramach programu: “Czuj(ni)” Jakub Dróżdż i Mikołaj Zmełty przybliżali trudny temat rozmów z dziećmi i nastolatkami na temat używek i ich konsekwencji. Wskazali skuteczne i nieskuteczne strategie komunikacji, kładąc nacisk na konieczności braku krytyki, a zastąpieniu jej zrozumieniem i próbą dotarcia do źródeł problemu, których uzależnienie jest tylko wyrazem i konsekwencją.

Link na Spotify:

https://open.spotify.com/episode/3chTvdzG9YoILjZT3ywh3P?si=VpFDRmmPROqt6LqJZXJepA

Link na stronę internetową Fundacji Nie Widać Po Mnie: Wysłuchaj podcastu: Komunikacja i profilaktyka uzależnień dzieci i nastolatków – Fundacja Nie Widać Po Mnie

Odcinki dostępne są bezpłatnie na kanale Spotify oraz na stronie Fundacji Nie Widać Po Mnie, gdzie dodana została także transkrypcja, która umożliwia zapoznanie się z ich treścią osobom z częściową lub całkowitą dysfunkcją słuchu.

EBOOKI

Realizacja działań w zakresie przygotowania i publikacji materiałów edukacyjnych w formie ebooków w programie “Czuj(ni)” orzewidywała stworzenie 4 materiałów. Jednak w odpowiedzi na potrzeby grup uczestniczących w webinarach przygotowanych zostało łącznie 5 ebooków, które poruszają temat z różnej płaszczyzny, pozwalając na holistyczne wyjaśnienie zjawiska.

Do 15 grudnia 2024 r. merytorycznie opracowano 2 ebooki, które na koniec ubiegłego roku przekazane zostały do oprawy graficznej. W 2025 r. specjaliści Fundacji Nie Widać Po Mnie przygotowali 3 kolejne ebooki. Wszystkie opublikowane zostały na stronie Fundacji NIe Widać Po Mnie w zakładce projektowej (Rozpoznawanie i przeciwdziałanie skutkom uzależnień 🚬 💊) oraz w zakładce DO POBRANIA w sekcji przypisanej projektom CZUJ(NI) i NIE!ZALEŻNI (Materiały do pobrania – Fundacja Nie Widać Po Mnie).

Łącznie posty zawierające ebooki wyświetlone zostały ponad 960 razy. Szczegółowa lista materiałów edukacyjnych wraz z krótkim opisem:

⏩ Rola kadry medycznej, pedagogicznej i pracowników socjalnych w profilaktyce, diagnostyce oraz leczeniu uzależnień dzieci i młodzieży:

Autor Jakub Dróżdż i Kamila Olejnik

Nadzór merytoryczny: dr Joanna Kamer i Ewa Narkiewicz-Nejno

Obszerny materiał edukacyjny przybliża zagadnienie uzależnień dzieci i młodzieży jako wyzwania nie tylko dla rodziców, ale także dla sektora edukacji i zdrowia publicznego. Autorzy poruszają kwestię współpracy międzyresortowej jako elementu scalającego działania i pozwalającego na optymalne wykorzystanie możliwości i zasobów, którymi dysponują poszczególne systemy i osoby je reprezentujące – lekarze, pielęgniarki środowiskowe, pracownicy socjalni, a przede wszystkim kadra pedagogiczna i psycholodzy szkolni.

Ebook porusza obowiązki oraz możliwości tych grup, do których skierowany był program, w zakresie przeciwdziałania uzależnieniom dzieci i nastolatków, a także kroków podejmowanych w przypadku zaistnienia lub podejrzenia zaistnienia problemu. Omawiano profilaktyczną rolę szkół, kadry pedagogicznej i psychologów szkolnych. Przybliżano również narzędzia pozwalające na wychwycenie tego typu problemów wśród dzieci i nastolatków. Omówiono możliwości lekarzy pierwszego kontaktu w wychwytywaniu pierwszych objawów uzależnień, a także ich rolę w procesie leczenia, w tym prowadzenie farmakoterapii, jeśli istnieje taka konieczność. Ebook porusza też szeroko rolę pracowników socjalnych jako wspierających rodziny dysfunkcyjne, w który niejednokrotnie występuje więcej czynników ryzyka zwiększających prawdopodobieństwo wystąpienia problemu uzależnień dzieci i nastolatków, a także wcześniejszej inicjacji czy to alkoholowej czy nikotynowej.

Ebook jest bezpłatny. Dostępny jest na stronie internetowej Fundacji Nie Widać Po Mnie na stronie projektu(Bezpłatny ebook dla dorosłych pracujących z dziećmi i młodzieżą: Rola kadry medycznej, pedagogicznej i pracowników socjalnych w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu uzależnień dzieci i młodzieży – Fundacja Nie Widać Po Mnie) oraz w zakładce DO POBRANIA w sekcji dedykowanej projektom Czuj(ni) i Nie!Zależni (Materiały do pobrania – Fundacja Nie Widać Po Mnie). Materiały będą dostępne także po zakończeniu programu tak długo, jak pozwolą na to możliwości techniczne strony i zasoby serwera.

⏩ Psychologiczny i biologiczny aspekt uzależnień dzieci i młodzieży

Autor: Karolina Rakocz – specjalistka psychoterapii uzależnień (certyfikat nr SP/0628/2011), psychoterapeutka terapii poznawczo-behawioralnej oraz terapeutka motywująca. Doświadczenie zdobywała jako kierowniczka ośrodka leczenia uzależnień, terapeutka w poradni leczenia uzależnień oraz prowadząc własną praktykę kliniczną. Zajmuje się terapią indywidualną młodzieży i osób dorosłych.

Ebook skupia się na psychologicznych i biologicznych czynnikach warunkujących zwiększone ryzyko wystąpienia uzależnień w szczególności od substancji psychoaktywnych. Autorka obrazuje także sam proces powstawania nałogu – od ciekawości, przez eksperymentowanie po przymus sięgania po daną substancję. Wyjaśnia to zagadnienie zarówno od strony psychicznej, jak i czysto biologicznej, skupiając się na zjawisku rzutów dopaminowych. Przedstawia również formy leczenie, odczarowując m.in. farmakoterapię, którą czasem stosuje się w leczeniu uzależnień dzieci i nastolatków.

Ebook dostępny jest do bezpłatnego pobrania bez ograniczeń w zakładce projektu: (Uzależnienia dzieci i młodzieży ebook – Fundacja Nie Widać Po Mnie) oraz w zakładce DO POBRANIA w sekcji dedykowanej projektom Czuj(ni) i Nie!Zależni (Materiały do pobrania – Fundacja Nie Widać Po Mnie). Materiały będą dostępne także po zakończeniu programu tak długo, jak pozwolą na to możliwości techniczne strony i zasoby serwera.

⏩ Problematyka kształtowania się uzależnień oraz możliwości leczenia

Autor: Zofia Łukaszewska, certyfikowany specjalista psychoterapii uzależnień nr 2163 wydanym przez PARPA. Ukończyła całościowe 4-letnie szkolenie w Krakowskim Centrum Psychodynamicznym akredytowanym przez Polskie Towarzystwo Psychologiczne i Polskie Towarzystwo Psychoterapii Psychodynamicznej. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Psychodynamicznej oraz Krakowskiego Stowarzyszenia Terapeutów Uzależnień.

W tym opracowaniu autorka porusza kwestie najczęstszych substancji psychoaktywnych, po które sięga młodzież, tłumacząc jednocześnie różnice w działaniu takich grup substancji, jak antydepresanty, opioidy, stymulanty OUN, halucynogeny, wziewne środki odurzające. Wymienia czynniki ryzyka i czynniki chroniące młode osoby przed zagrożeniem płynącym ze strony substancji i łatwego ich dostępu. Pokazuje też skalę zjawiska, opierając się na najnowszych danych ESPAD i WHO, aktualnych na dzień powstawania ebooka. Ebook uzupełniony jest także o numery alarmowe zarówno dla dzieci i nastolatków, jak i dorosłych, którzy widzą sygnały u swoich podopiecznych mogące wskazywać na problem z uzależnieniem.

Ebook dostępny jest do bezpłatnego pobrania bez ograniczeń w zakładce projektu: (Problematyka kształtowania się uzależnień – Fundacja Nie Widać Po Mnie) oraz w zakładce DO POBRANIA w sekcji dedykowanej projektom Czuj(ni) i Nie!Zależni (Materiały do pobrania – Fundacja Nie Widać Po Mnie). Materiały będą dostępne także po zakończeniu programu tak długo, jak pozwolą na to możliwości techniczne strony i zasoby serwera.

⏩ Uzależnienia behawioralne

Autor: Zofia Łukaszewska

W tym materiale edukacyjnym specjalistka przybliża zagadnienie uzależnień behawioralnych, pokazując ich różnorodność, ale jednocześnie wskazując na problematykę ich diagnozowania ze względu na brak ujęcia ich w jednostkach chorobowych w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD 11. Pokazuje jednak, jakie czynności mogą uzależniać dzieci i nastolatki oraz wyjaśnia kontekst i konsekwencje ich występowania. Pokazuje też skalę zjawiska, zwłaszcza w ujęciu uzależnienia od nowych technologii i narzędzi cyfrowych. Co istotne, podkreśla, że nie każda intensywnie wykonywana czynność jest uzależnieniem i wskazuje drogę do interpretacji aktywności dziecka i nastolatka celem wyłapania podstawowych różnic między nałogiem a zachowaniem z nudów czy też dla przyjemności.

⏩ Możliwości leczenia i ścieżka wsparcia w przypadku uzależnień dzieci i młodzieży

Autorka: Karolina Rakocz

Autorka ebooka przybliża konsekwencje stosowania substancji psychoaktywnych, zwracając uwagę, że mogą one wystąpić już po krótkim czasie stosowania środków stymulujących lub wyciszających. Zwraca uwagę na objawy, na które powinni zwrócić dorośli z otoczenia dziecka (rodzice, kadra pedagogiczna, lekarze, pracownicy socjalni, psychologowie szkolni). Dokładnie opisuje formy leczenia stosowane w przypadku dzieci i nastolatków z problemami alkoholowymi, takie jak: terapia indywidualna, specjalistyczna opieka w całodobowych ośrodkach leczenia uzależnień, opieka ambulatoryjna, pomoc środowiskowa, wsparcie grupowe,

Ebook dostępny jest do bezpłatnego pobrania bez ograniczeń w zakładce projektu: (Bezpłatny ebook czeka: Możliwości leczenia uzależnień dzieci i młodzieży. Ścieżka wsparcia – Fundacja Nie Widać Po Mnie) oraz w zakładce DO POBRANIA w sekcji dedykowanej projektom Czuj(ni) i Nie!Zależni (Materiały do pobrania – Fundacja Nie Widać Po Mnie). Materiały będą dostępne także po zakończeniu programu tak długo, jak pozwolą na to możliwości techniczne strony i zasoby serwera.

Historie pacjentów

Specjaliści Fundacji Nie Widać Po Mnie opracowali 10 case study opisujących historie nieletnich pacjentów, z którymi zetknęli się w swojej pracy jako terapeuci uzależnień i psychoterapeuci. Historie obrazują problem kształtowania się uzależnień, pokazują czynniki ryzyka i różnorodne formy inicjacji alkoholowej, nikotynowej czy narkotykowej. Case study pokazują, że problem nie dotyczy jedynie rodzin dysfunkcyjnych, w których łatwo wykształcić niewłaściwe wzorce, ale także tych, w których brakuje uwagi dorosłych, a dziecko pozostawione jest samo sobie. Pokazują również wpływ grupy rówieśniczej na ryzyko kształtowania się uzależnień, problem nawrotów, ale też rolę chęci i zaangażowania młodych ludzi w proces terapeutyczny. Historie opublikowane zostały na stronie internetowej Fundacji NIe Widać Po Mnie w zakładce poświęconej projektom Czuj(ni!) i Nie!Zależni (Rozpoznawanie i przeciwdziałanie skutkom uzależnień 🚬 💊). W chwili zakończenia projektu przeczytało je 1563 osoby. Linki do kilku z nich:

⏩ Historia Jarka, 16 lat – chłopaka wchłoniętego przez sieć – Fundacja Nie Widać Po Mnie

⏩ Ola, 16 lat – historia nastolatki, dla której Internet stał się całym światem – Fundacja Nie Widać Po Mnie

⏩ Kamil, 17 lat – historia nastolatka, który sięgnął po alkohol w domowym zaciusz – Fundacja Nie Widać Po Mnie

⏩ Poznaj historię Luny (15 lat) – nastolatki szkodliwie używającej alkoholu – Fundacja Nie Widać Po Mnie

Webinary

Zgodnie z wnioskiem ofertowym oraz harmonogramem w zakresie realizacji projektu Czuj(ni) przeprowadzono 4 webinary.

Tematyka dopracowana była tak, aby uwzględniać jak najszersze spektrum zagadnień związanych z problemem uzależnienia dzieci i młodzieży. Prezentacje wzajemnie się uzupełniały, stanowiąc razem kompendium wiedzy w tym zakresie. Tematy webinarów:

⏩ Co bierze młodzież, o czym nie wiedzą dorośli

Specjalistka poruszała kwestie nie tylko znanych i powszechnych środków psychoaktywnych (legalnych i nielegalnych), w tym też dopalaczy. Mówiła także o popularnych lekach przeciwbólowych, przeciwkaszlowych czy przeciwzapalnych, które w odpowiednich dawkach i przy odpowiednim połączeniu mają działanie pobudzające lub otępiające. Ciekawym uzupełnieniem była też lista produktów spożywczych, po które sięga młodzież w domowym zaciszu, takie jak szałwia biała, gałka muszkatołowa. Inetresujące było zwrócenie uwagi na nietypowe objawy zażywania substancji, takie jak ciągły katar bez podłoża alergicznego, zaczerwienione oczy, kąciki nosa i ust, a także niepokojący zapach.

⏩ Uzależnienia behawioralne – o telefonach wśród dzieci i nastolatków

Podczas webinaru specjalista wyjaśniała podobieństwa pomiędzy uzależnieniem od substancji i od czynności. Wskazywała na wagę rzutów dopaminowych i stymulacji układu dopaminergicznego i serotonicznego oraz układu nagrody jako wspólnych cech dla obu nałogów. Mówiła o najczęstszych uzależnieniach behawioralnych wśród dzieci i młodzieży oraz pokazywała skalę zjawiska. Przybliżała również konsekwencje nałogowego korzystania z mediów społecznościowych i internetu. Poruszyła też kwestię higieny w sieci.

⏩ Skutki zdrowotne: Wpływ substancji psychoaktywnych na rozwijający się mózg nastolatka. Konsekwencje psychiczne i fizyczne używania narkotyków, alkoholu i nikotyny

Podczas tego spotkania specjalistka przybliżała konsekwencje długofalowego stosowania substancji psychoaktywnych od strony somatycznej, takich jak uszkodzenie przegród nosowych, konsekwencje obciążonego serca i innych narządów wewnętrznych, a także degradację mózgu. Mówiła też o objawach psychotycznych związanych z niektórym typem narkotyków, które znacząco zwiększają ryzyko wystąpienia stanów lękowych, depresji, a w przyszłości także schizofrenii, która jest jedną z cięższych chorób psychicznych o przewlekłym przebiegu, obciążonych duża nawrotowością, których leczenie trwa już całe życie.

⏩ Metody wsparcia: Gdzie i jak szukać profesjonalnej pomocy? Jak wygląda terapia dla dzieci i młodzieży?

Webinar obejmował różne formy leczenia uzależnień dzieci i młodzieży. Specjalistka wzbogaciła prezentację filmem z gabinetu psychoterapeutycznego, który obrazował, jak przebiega taka terapia. Wyjaśniał najlepiej, że zadaniem psychoterapeuty w pierwszym etapie jest nawiązanie więzi z dzieckiem, relacji, która pozwoli dotrzeć do rzeczywistych źródeł problemu, których uzależnienie jest tylko konsekwencją. Specjalistka mówiła też o konieczności współpracy międzysektorowej, tak aby w proces terapeutyczny zaangażowani byli nie tylko rodzice, ale także inni dorośli z otoczenia uzależnionego dziecka lub nastolatka.

W webinarach wzięło udział 113 osób. Wszyscy za każdym razem proszeni byli o wypełnienie pre i posttest, zgodnie z założeniami projektu

Webinary prowadziła Zofia Łukaszewska.

Lista ośrodków

Dodatkowym, nieobligatoryjnym elementem programu Czuj(ni) była lista ośrodków leczenia uzależnień dzieci i młodzieży. Fundacja Nie Widać Po Mnie jako realizator zadania opracowała szczegółową listę wraz z mapą 72 takich placówek. Mapka zamieszczona jest na stronie Fundacji NIe Widać Po Mnie w zakładce poświęconej projektorom Czuj(ni) i Nie!Zależni (Rozpoznawanie i przeciwdziałanie skutkom uzależnień 🚬 💊). Mapka ma funkcje ograniczenia kilometrowego, co pozwla na sprawne wyszukiwanie ośrodków w najbliższej okolicy. Mapka uzupełniona jest także o dane lokalizacyjne, co zwiększa jej funkcjonalność.

Działania promocyjne

Działania promocyjne rozpoczęły się 1 października 2024 r. Opracowano elementy graficzne identyfikacji wizualnej projektu, czyli:

grafikę na stronę internetową
grafikę na social media,
wzór prezentacji
projekt ebooka

Wszystkie elementy uzyskały akceptację Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego.

Rozpoczęła się także promocja programu za pośrednictwem strony internetowej oraz kanałów social media Fundacji Nie Widać Po Mnie.

Strona internetowa – zakładka dla projektów “Czuj(ni) i Nie!Zależni

Już w 2024 r. przygotowaliśmy i opublikowaliśmy osobną zakładkę dedykowaną projektowi, na której – ze względu na synchroniczność tematyczną – połączyliśmy z programem Nie!Zależni – Psychoedukacja dzieci i ich rodzin w kierunku przeciwdziałania uzależnieniom, gdzie znalazły się widocznie wyodrębnione cele programu, główne założenia oraz formy realizacji. Zakładka zaakceptowana została przez Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego i dostępna jest pod adresem URL:

Rozpoznawanie i przeciwdziałanie skutkom uzależnień 🚬 💊

W 2024 r. pojawiły się też pierwsze publikacje na temat programu “Czuj(ni)”. Od rozpoczęcia realizacji programu do jego zakończenia w zakładce dedykowanej programowi oraz w zakładce AKTUALNOŚCI pojawiło się łącznie 22 publikacje. Były to częściowo informacje promujące kolejne działania, takie jak:

⏩ Publikacje nowych materiałów edukacyjnych w forme ebooków:

⏩ Historie pacjentów

⏩ Informacja o nowych podcastach realizowanych i opublikowanych na kanale Fundacji NIe Widać Po Mnie na platformie streamingowej Spotify dotyczące zagadnień uzależnień dzieci i młodzieży. Poszczególne wpisy uzupełnione są osadzonymi odcinkami, co umożliwia ich słuchanie bezpośrednio ze strony internetowej, a to z kolei wpływa na funkcjonalność strony. Jednocześnie w poszczególnych wpisach dostępna jest transkrypcja nagrań, która pozwala na zapoznanie się z treścią rozmowy także osobom z dysfunkcją całkowitą lub częściową słuchu. Przykład takiego opracowania: Jak pomóc, gdy dziecko jest uzależnioneWysłuchaj podcastu: Jak pomóc, gdy dziecko jest uzależnione?” – Fundacja Nie Widać Po Mnie

⏩ Dodatkowy materiał informacyjno-promocyjny: “Uzależnienia od internetu dzieci i nastolatków. Czy to naprawdę problem?”, w którym nasi eksperci pokazali skalę problemu, opierając się na najnowszych danych i raportach opublikowanych w 2025 r. Materiał powstał z okazji Międzynarodowego Dnia Bez Komputera przypadającego na 7 maja. Tekst skierowany był do kadry pedagogicznej, wychowawców, pedagogów i psychologów szkolnych, a także do dyrektorów placówek, wskazywał bowiem możliwości, jakie mają oni w prewencji uzależnień dzieci i młodzieży.

Publikacje na kanałach social media – Facebook i Instagram

Regularnie pojawiały się również materiały promocyjne dotyczące kolejnych działań Fundacji na naszych kanałach social media – Facebook i Instagram. Wszystkie materiały wraz z grafiką były każdorazowo akceptowane przez stosowną jednostkę organizacyjną Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego.

Od początku realizacji programu do jego zakończenia ukazały się łącznie: 52 publikacje, a także 7 rolek.

Przykłady:

Wszystkie projekty zaakceptowane zostały przed publikacją przez Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego. Dalsze działania promocyjne prowadzone będą – zgodnie z harmonogramem – w 2025 r.

Mailingi

W trakcie realizacji programu 7-krotnie wykorzystano płatny mailing.

Pierwszy miał na celu promocję programów Czuj(ni) i Nie!Zależni. Przeprowadzony był za pośrednictwem zaprzyjaźnionej instytucji Lucky Mind, która po swojej konferencji na temat problemu uzależnień dzieci i młodzieży dołączyła do swoich treści pokonferencyjnych także materiały przygotowane przez Fundację Nie Widać Po Mnie w tej tematyce i opracowane w ramach realizacji obu programów. Materiały rozesłane zostały na początku czerwca do ponad 1300 osób – nauczycieli, pedagogów, dyrektorów szkolnych, a także rodziców, do których skierowana była konferencja .

Mailing odegrały też istotną rolę w promocji webinarów. Ogólna treść wysłana została dwukrotnie do własnej bazy mailingowej POZ z woj. mazowieckiego oraz do szkół tego regionu. Liczba adresów mailowych przekroczyła 1070.

Ponadto 4-krotnie wysyłano mailing przypominające do zapisanych osób.

Wszystkie treści mailowe oraz edukacyjne wraz z grafiką zaakceptowane zostały wcześniej przez stosowną jednostkę Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego.

Post Views: 3 163

Cookie	Duration	Description
cookielawinfo-checkbox-analytics	11 months	This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Analytics".
cookielawinfo-checkbox-functional	11 months	The cookie is set by GDPR cookie consent to record the user consent for the cookies in the category "Functional".
cookielawinfo-checkbox-necessary	11 months	This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookies is used to store the user consent for the cookies in the category "Necessary".
cookielawinfo-checkbox-others	11 months	This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Other.
cookielawinfo-checkbox-performance	11 months	This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Performance".
viewed_cookie_policy	11 months	The cookie is set by the GDPR Cookie Consent plugin and is used to store whether or not user has consented to the use of cookies. It does not store any personal data.

Sprawozdanie końcowe z realizacji projektu: “Czuj(ni) – Psychoedukacja w zakresie rozpoznawania i przeciwdziałania skutkom uzależnień”

Wprowadzenie

Cele programu